Lang voordat Zeeland met behulp van dijken bewoonbaar werd gemaakt woonden er al mensen. De locatie: De Kauterheuvel in het Zeeuws-Vlaamse grensdorp Nieuw-Namen. De tijd: Tienduizend jaar geleden. Maar het gebied waarover we hier spreken is eigenlijk nog veel en veel ouder, naar men schat dateert de Kauterheuvel uit het zogeheten Plioceen - een tijdperk dat 6 miljoen jaar begon en 2 miljoen jaar geleden eindigde. Tot op de dag van vandaag is deze geschiedenis terug te lezen in de bodem van de Kauterheuvel en de Koninklijke Nederlandse Natuurhistorische Vereniging (KNNV) heeft nu een plan ingediend om hier een soort natuurhistorische attractie in te richten. De provincie heeft zijn instemming met de plannen al betuigd.
Het gaat dan evenwel niet om de hele Kauterheuvel: deze is grotendeels bebouwd, maar om een gedeelte dat in het midden, vlak achter de kerk ligt en wat veel mensen kennen als het Meester van der Heijden reservaat, ook wel als de groeve. In de vorige eeuw vond men in deze groeve en elders in de heuvel het zand om in de polders die in de omgeving werden gemaakt wegen aan te leggen. In de jaren vijftig van onze eeuw werd gestopt met die zandafgraving en werd een gedeelte van het zo ontstane gat volgestort met huisvuil. Daar bovenop groeien nu weer bomen. Dit gebied stond al langer bekend als het oudste stukje Zeeland, maar hoewel geïnteresseerden hier al heel lang terecht konden (en kunnen) was de belangstelling ervoor tamelijk gering. Door de activiteiten van de KNNV wordt nu opeens duidelijk dat de Kauterheuvel toch een heel bijzonder stukje Zeeland is, en nog veel interessanter kan worden. Wie nu de trapjes afdaalt in de voormalige groeve kan hier - uiteraard mits deskundige begeleiding - miljoenen jaren terugkijken in de tijd. Zo wordt duidelijk dat bovenop deze heuvel vroeger wel twintig meter water heeft gestaan. Stromingspatronen van eb en vloed blijken terug te vinden in de kleurrijke afzettingen. Schelpen, vuurstenen geven een beeld van de turbulente geschiedenis van de aarde. Ooit dacht men dat de groeve alleen geologisch interessant was, als museum van oude stenen, maar het gebied blijkt ook uit archeologisch oogpunt bijzonder. Zo hebben onderzoekers elders op de Kauterheuvel de sporen van kampementen gevonden. De KNNV-ers verwachten hier nog meer bewijzen te vinden dat het gebied in de steentijd ook reeds werd bewoond. Verder is de bodem hier dusdanig gevarieerd en afwijkend van wat elders in de provincie wordt gevonden, dat er een natuurgebied zou kunnen ontstaan dat nog het best vergelijkbaar is met het Limburgse heuvellandschap. Om dit alles voor de toekomst te bewaren, verder te ontwikkelen en aan het publiek te tonen, heeft de KNNV een plan opgesteld met onder meer de volgende punten:
1 - Sanering van de vroeger stortplaats,zodat de bedreiging van het nu nog uitstekende grondwater wordt weggenomen.
2 - Uitbereiding van het Meester van der Heijden reservaat met enkele aangrenzende percelen. Zo kan een bijzonder natuurreservaat ontstaan omdat hier allerlei kalkrijke zowel als kalkarme gronden, zandige als kleibodems naast elkaar liggen, van hoog tot laag, van droog tot nat, van bos naar weide. De KNNV: ’inventarisatie van thans nog in het gebied voorkomende planten en enkele groepen insecten, vogels en zoogdieren en vergelijking met verwante reservaten, heeft geleerd dat van natuurbeheer in dit gebied bijzondere resultaten verwacht kunnen worden.’
3 - Uit de streek zelf is het initiatief gekomen voor een zogeheten Natuurhistorisch Huis. Men wil de voormalige pastorie welke aan het reservaat grenst gebruiken als ontmoetingsplaats voor biologen, geologen en archeologen, en tevens een mogelijkheid hebben om het gevondene te exposeren voor de bezoekers van het reservaat.
Maar u kunt nu van een bezoek aan het Meester van der Heijden reservaat al een bijzonder uitje maken. Via de huidige beheerder van het reservaat, Richard Bleijenberg (01144-384) kunt u een afspraak maken om het reservaat te bezoeken. De toegang bedraagt 2.50 gulden. Het Meester van der Heijden reservaat is eenvoudig te vinden. Het ligt aan het Kerkpad naast de grote kerk van Nieuw-Namen.
Door Theo Richel