1980.02.10 De Steltkluut: De zeehond op de Westerschelde

Het was in het voorjaar van 1952 dat ik voor het eerst de Schelde opvoer, dus ruim 25 jaar geleden. Vanuit Doel vertrokken we toen op garnaalvangst. Sindsdien heb ik de Schelde niet meer verlaten en nog dagelijks doe ik dezelfde trip. Wat de zeehond betreft, in 1952, dus het jaar vóór de stormramp, zag men reeds de eerste honden liggen op de plaat van Oudendoel (toen was er nog geen Zandvlietsluis).

Drukker was het op de Platen van Valkenisse en in de uitloper van het Schaar van Waarde. Daar lagen er dagelijks 50 tot 70 stuks. Op de Brouwersplaat en de Molenplaat van Hansweert tot Hoedekenskerke zag men er honderden. Ook de zeer lange Breskens Plaat werd druk bezocht, daar lagen ze meer in groepjes. Misschien wel een familiaal verband? Het is ook zeer duidelijk dat de zeehond rustige plaatsen kiest. In Saeftinghe kozen ze het Hondegat. Dat is inderdaad de rustigste plek in Saeftinghe. De vissers noemden deze geul al naar de vele zeehonden. Dus nog een mooie herinnering. Het aantal zeehonden is langzaam maar zeker verminderd, al naargelang de rivier vuiler werd. In 1958 waren ze in Zandvliet verdwenen, ook de vis bleef op de Benedenschelde. In 1960 zag men er maar een paar meer in Valkenisse. In 1961 werd nog ’n doorloper gemeld voor de rede in Antwerpen. Dit dier is zeker omgekomen want het water was toen al zwart in de zomer. In 1962-63-64 werd er nog maar een enkel dier gezien voorbij Hansweert. Vanaf 1965 bleek de zeehond op de Westerschelde wel spoorloos verdwenen. Iemand die nooit zeehonden op een zandplaat heeft zien liggen die kan zich moeilijk voorstellen dat het er een is als ’n enkeling zijn kop even boven water uitsteekt. 1972, het was voorjaar, zag ik zelf nog een exemplaar op de Plaat van Saeftinghe liggen. Eenzaam en alleen waggelde hij het water in. In de zomer van 1977 werden er enkele gezien in het Schaar van Waarde; zelf heb ik er ook een gezien aan BOEI 48 voor de haven van Walsoorden. Het was rond juni. Op 15-12-’77 kwam er eentje voor de kop van ons schip lucht happen. Hij was zeer schuw. 3 Uur later zag ik waarschijnlijk dezelfde zeehond liggen op de plaat achter de radartoren in het Schaar van de Noord. Dus bijna terug in het Hondegat. Enkele dagen later ben ik voorzichtig gaan zien in het Hondegat. Ook Jos Neve hield een oogje in het zeil; helaas hebben we niets meer gezien. In 1976 werd er ook nog een zeehond gezien bij de insteekdok B.A.S.F. dus in de dokken van Antwerpen. Deze heeft met zijn foto in de krant gestaan. Op 27-1-’78 was ik zelf vanwege mijn werk in deze insteekdok. Nog nooit ben ik zo verrast geweest: op een 5-tal meters voor mij dook een zeker 100 kilo wegende zeehond op. Ik kon hem dus zeer goed zien. Tien minuten later was hij weer boven. Hij was dus niet zo schuw. Iets wat ik wel vreemd vind aan deze laatste waarneming is, dat volgens een woordvoerder van deze B.A.S.F. fabriek deze zeehond al ruim 2 jaar aanwezig moet zijn. Een ding staat vast, hij zit gevangen en kan niet meer naar de getijdenrivier. De weg langs de verlaten van de sluis zal hij wel nooit terug vinden, maar er is dus kennelijk voedsel genoeg. Op 22 maart 1975 publiceerde de heer R. Bleijenberg zijn ervaring met de zeehond op de Westerschelde in de Wase Koerier. Daar vertelde hij nog een paar bijzonderheden die we hier graag opnemen. Mijn vader vertelde mij over de zeehond een stukje historie. Hij zei dat er een tijd geweest is dat er een premie stond op het leven van de zeehond: men moest zijn rechterpoot afsnijden en je kreeg daar een flinke som voor. Er werd geschat dat zo’n dier  8 kg vis per etmaal verorberde. En dat was natuurlijk te veel voor de vele vissers, die toen hun brood verdienden met de visvangst. Mijn schoonvader zaliger liep in 1959 nog met die gedachten rond van de premie. En op een septemberdag, toen hij op visvangst was, zag hij nog een hond liggen in ’t Hondegat (Saeftinghe). De man die niets beter wist, heeft toen het dier afgemaakt en de rechterpoot afgesneden. Hij ging er mee naar het politiebureau en de bevoegde persoon stelde hem op de hoogte van de nieuwe wet: deze dieren werden nu beschermd. Hij werd voor zijn “blunder” niet gestraft, maar wel op een fatsoenlijke manier verwittigd….

Tekening: M. Mommers. Bron: CRM-landschappenkaart.

Door Richard Bleijenberg

Laatst aangepast op donderdag, 24 september 2015 20:07

Laat een reactie achter

Zorg ervoor dat u de verplichte (*) velden invult waar dit is aangegeven. HTML code is niet toegestaan.

Zoeken

Het Weer

Breezy

21°C

Paal, Nederland

Breezy

Humidity: 59%

Wind: 40.23 km/h

  • 18 Sep 2018

    Partly Cloudy 24°C 12°C

  • 19 Sep 2018

    Mostly Cloudy 22°C 13°C

Ga naar boven