Het Land van Saeftinghe verliest een markant figuur

NIEUW-NAMEN - Richard Bleijenberg stopt in oktober met het gidsen in het Land van Saeftinghe. Sinds zijn tiende levensjaar was dit land een stukje van hem. Met de komst van Het Zeeuwse Landschap in de jaren zeventig veranderde er veel. Bleijenberg werd meer aan regeltjes gebonden. Hij moet kunnen gaan en staan waar hij wil. Volgens eigen zeggen heeft hij in het rustgevende gebied ruim 50.000 kilometer tussen Paal en de Hedwigpolder afgelegd. "Je moet ook als gids afscheid kunnen nemen op je hoogtepunt. Wat dat betreft trek ik graag een parallel met een wielrenner die ook stopt, terwijl hij best nog een koersje kan winnen. Ik merk zo nu en dan dat mijn taak als gids best zwaar en verantwoordelijk is. Je moet de mensen die in het schor gaan iets te zeggen hebben. Ik heb nooit een opleiding genoten in die richting. Heb me alles zelf aangeleerd. Als stuurman op een schip heb ik geleerd om een bepaalde weg af te leggen naar het eindstation. Die aanlegplaats heb ik bereikt. Ik ben het nog niet zat. Dat hoor je mij niet zeggen. Maar als je als gids niet meer alles mag laten zien wat je graag wilt laten zien, dan houdt het op. Vanaf dat het Beheersplan is gekomen voelde ik me als gids in mijn vrijheid beknot. Ik ga zeker niet rusten. Maar je kunt op den duur alles wel als rustgebied aanwijzen. Ik zou niet weten wat ik als gids verstoor op die 35 vierkante kilometer. Als je heel Saeftinghe niet meer mag laten zien ben je in mijn ogen geen echte gids meer. Ja, een gids zonder land. Die geleerden hebben ons als gidsen nooit serieus genomen als het om adviezen ging. Nou ja, dat heeft mijn afscheid een beetje bespoedigd. Misschien moet ik hen wel dankbaar zijn." Richard Bleijenberg en de nieuwe eeuw. Het spookte vaak door zijn hoofd. "Het jaar 2000 leek me een magisch jaar.  Lange tijd geleden heb ik voor mezelf bepaald om het dan wat rustiger aan te doen. Ik ben niet meer zo jong. Veel vrienden van me hebben deze nieuwe eeuw nooit bereikt. Ach, als ik tussen neus en lippen vertelde dat ik er in 2000 mee zou ophouden lachten ze me allemaal uit. Maar ik meen het echt."

Acteur

Richard Bleijenberg voelde zich zo nu en dan een echte acteur in het Land van Saeftinghe. "Je moet je publiek vermaken. Saeftinghe was mijn theater. Een lach en een traan. Net als Toon Hermans. Achter sommige verhalen zat een echte traan. Zo heb ik ooit mijn buurman en zijn zoontje verloren. Dat heeft diepe indruk op me achtergelaten. Die man kwam me eerst nog vragen welk tij er was. Wat later moesten we op zoek naar hem en zijn zoontje. De grafsteen van die man is er zelfs niet meer. Dat soort zaken vind ik onverteerbaar trouwens."

Geschiedenis

De wandelstok waarmee Bleijenberg door het Land van Saeftinghe trekt heeft een geschiedenis. "Die stok heeft voor mij een grote waarde. Die komt uit een appelboom die mijn vader ooit zelf heeft geplant. Aan die stok zit een handvat. Dat is dan weer afkomstig van een oude paraplu van mijn moeder. Op een bepaald moment kwam die met dat ding in de kamer. Ik heb haar over de emotionele waarde van die stok verteld en daar was ze erg van onder de indruk. Als cadeau kreeg ik die paraplu bij mijn trouwen. Ik heb van die paraplu het handvat gehaald en dat heb ik bevestigd op de stok. En zo liep ik jaren door het schor met de herinneringen aan mijn eigen vader en moeder. Dat verhaal achter die stok vertel ik graag aan de kinderen. Je kunt dan een speld horen vallen. Ik probeer die kinderen ook altijd een les mee te geven. Dat ze naast respect voor de natuur ook respect voor hun eigen vader en moeder moeten hebben en behouden. Want je maakt soms wat mee. Ooit kwam er een jongetje hier op excursie op nieuwe schoenen. Had zijn moeder 5000 frank voor moeten betalen. En op het eind van die excursie smeet hij die vuil geworden schoenen in de container. Over respect gesproken. Kinderen moeten leren kijken naar de natuur. De natuur is rijkdom. Ik heb rijke mensen zien veranderen hier in de schorren. Door mijn verhalen gingen ze anders tegen het leven aankijken. Wie de natuur waardeert is rijk. En dat zal nooit aan tijd gebonden zijn." Bleijenberg is trots dat hij op 65 veldnamen te boek heeft gesteld. De markantste plekjes zijn benoemd en daardoor voor het nageslacht bewaard gebleven. "We hebben alle markante plekjes in kaart gebracht en benoemd zoals het Hondegat en de Kieskas. Rijkswaterstaat  hechtte er veel waarde aan en heeft er een prachtige kaart van gemaakt. Dat waardeer ik meer als sommige boekwerken over het Land van Saeftinghe. Sommige willen op een goedkope manier zich populair maken…" Archeologische vondsten zoals vuurstenen, kannen, kruiken en een graf van meer dan 1000 jaar geleden hebben Bleijenberg mede bekend gemaakt. "Die materialen hebben we nu tentoongesteld in het Bezoekerscentrum aan de Emmahaven. Een waardevolle collectie die het bekijken meer dan de moeite waard is."

Mooiste

"De mooiste herinnering aan het Land van Saeftinghe bewaar ik toch aan een dag dat we met het hele gezin het Verdronken Land van Saeftinghe introkken. Moeder had ingelegde mosselen meegenomen. De kinderen kregen na enkele uren te hebben gelopen honger, maar ik vroeg me af of die kinderen wel wisten wat honger inhield. We hebben gelopen en gelopen en uiteindelijk ploften we met z’n allen neer op een grote brok turf. Ik zag de kinderen heerlijk smullen. En toen voelde ik me alsof ik in het aartsparadijs zat. Dat gevoel zal ik nooit vergeten. Ik dacht, wat is het leven mooi. Als je maar waardeert wat er allemaal op deze aardkloot te koop is…"

Laatste

Hoe  Bleijenberg precies zijn laatste wandeling als gids zal beleven is voor hem nog een raadsel. "Er komt in oktober weer een gidsendag aan en dan neem ik afscheid. Het Land van Saeftinghe heeft me veel levensvreugde gebracht. Als tienjarig jochie was ik er al te vinden. Ik ken het gebied als mijn broekzak. Mijn hele leven is er door bepaald. Ik ging nooit op vakantie. Het Land van Saeftinghe, dat was mijn geliefde vakantie. Het is een deel van mijn leven. Straks zal ik er zeker nog te vinden zijn. Als blijk van waardering moeten ze me straks mijn gang laten gaan. Als ze mij aan banden proberen te leggen, dan zal ik mij daar tegen verzetten. Dat heb ik ook gezegd toen Het Zeeuwse Landschap werd opgericht. Ik heb hen verteld dat ze me met de politie maar uit dat Land van Saeftinghe moesten halen als ik er niet meer in mocht. Ja, en toen hebben ze me tot gids gebombardeerd. Op die manier waren ze ineens een lastpost kwijt…..”

Richard Bleijenberg tijdens een tocht door de Saeftinghe.