Verslag 4: Vondst vuurbaken Saeftinghe

Het kasteel, Mira-toren en vuurboet in Saeftinghe

Nieuw-Namen 18 januari 2014, door Richard Bleijenberg. Foto's Clement Reel-terrijn

I.  Kasteel

Een stille noord oostelijke hoek in het schor waar vroeger altijd herders en soms ook enkele vissers aanwezig waren, zelden zijn er mensen in groepsverband geweest. Rond 1995 werden er geen excursies meer gedaan omdat het tot rustgebied werd verklaard, enkelen kregen evenwel de toestemming om op de Noordschaapstal te verblijven en met name Swa (†) en Stan van Dievoet.

    

De Swa (†) links en Stan rechts die in de Noordschaapsstal regelmatig verbleven en dit dag en nacht.

Op archeologisch gebied is er steeds veel aandacht geweest omdat er vroegere getuigen waren die de funderingen van het kasteel hadden gezien. Er is dan ook een onderzoek gedaan door Stichting RAAP dit echter zonder resultaat. Wel is er advies gegeven om de erosie te blijven volgen, omdat het niet onmogelijk is dat de restanten van het kasteel ergens op de Noord verborgen ligt onder het Scheldezand dat op dit ogenblik redelijk snel erodeert.

Casteël in het Land van Saftingen, 1774 naar de 'Dampierre-kaart' (deel van 16e-eeuwse historische reconstructiekaart die beweert het Scheldegebied rond 1288 voor te stellen) (RAG, Kaarten & Plans, 2650).

II.  Mira-toren

Af en toe komen er nog mensen op de Noord zo ook Frans Mol van Rijkswaterstaat (RWS) en Clement Reel-terrijn waar ik regelmatig mee op pad ga in het schor. Met zijn drieën gaan we op zoek en raadplegen verscheidene kaarten die allen eigendom van RWS zijn. Zo zien we dat de Noord een eiland wordt genoemd en dat op andere kaarten o.a. "Lantaren van Saeftingen" en “Noordpolder” voorkomen, op deze laatste kaart zijn nog drie dijkdoorbraken te zien (deze kaartfragmenten zijn reeds vermeld in de vorige verslagen 'Oud vuurbaken in het Verdronken Land van Saeftinghe' en 'Geeft Saeftinghe stilaan zijn geheimen prijs?'). Deze Noordpolder moet terug hersteld zijn geweest, en wel met het het nodige materiaal dat vlakbij aanwezig was, namelijk het puin en afbraak van het dichtbijzijnde kasteel van Saeftinghe. Ook zijn er van het kasteel stenen voor hergebruik onlangs gevonden waaronder fragmenten in zandsteen waarvan een prachtig bewerkte console, dat wijst op waarschijnlijk een rijk en groot gebouw in die tijd (13e 14e eeuw).

De gevonden console van 18 kg op de Noord.

In dezelfde omgeving is onlangs een uit kloostermoppen (meestal halve en sommige groen geglazuurd) gebouwde cirkel met vloer gevonden. We zijn ervan overtuigd dat deze stenen hergebruikt zijn en waarschijnlijk afkomstig van het kasteel. De cirkel op zich is mogelijk de restant van een vuurtoren, wanneer deze toren in gebruik is geweest blijft voorlopig nog een raadsel. Een naam heeft hij alvast gekregen, het werd "Mira-toren" deze werd door de Burgemeester van Gemeente Hulst Jan-Frans Mulder vereeuwigd op 19 december 2012. Het is bijna zeker met de vondst van deze prachtige zandstenen console en dit in de nabijheid van de Mira-toren, dat deze waarschijnlijk van het kasteel afkomstig is samen met de hergebruikte kloostermoppen. Deze belangrijke vondst was niet bekend in de rijke geschiedenis van de Schelde, een nieuwe bladzijde kan geschreven worden!

Na de inhuldiging op 19 december 2012 even samen een groepsfoto met v.l.n.r. Richard Bleijenberg, Paul de Schipper journalist De Stem, burgemeester van Hulst Jan-Frans Mulder en Clement Reel-terrijn. Jos Neve Stichting het Zeeuwse Landschap en Hans Jongepier adviseur archeoloog bij de SCEZ hadden zich verontschuldigd en konden niet aanwezig zijn.

Onder toezicht van de SCEZ en Stichting het Zeeuwse Landschap is de Mira-toren opgegraven op 6 januari 2014.

III.  Vuurboet

Op 14 december 2009 vind mijn schoonzoon met de prikstok (die nu verboden is) onder ongeveer 30 cm zand een inverband liggend vloertje uit Spaanse tichels. Direct daarna is door ons de SCEZ ingeschakeld voor een onderzoek dat werd uitgevoerd door Hans Jongepier (vondstmeldingen & adviseur archeologie) die deze vloer heeft ingemeten. Niet veel later bij een volgende wandeling op de Noord waren alle stenen die trouwens bijna allemaal gebroken aangetroffen werden verspoeld. Onder de tegelvloer was redelijk wat houtskool en verscheidene fragmenten van aardewerk aanwezig wat er op wijst dat er een ophoging is geweest om meer zichtbaarheid te geven aan een mogelijk lichtbaken. Er is een verslag van gemaakt op 24 februari 2010. Dit verslag werd bezorgd aan de bevoegde instanties waaronder de Gemeente Hulst die hierop een persbericht liet verschijnen waardoor wel wat veranderd is, en er in 2013 nieuwe reglementen verschenen zijn voor de betredingen in het Verdronken Land van Saeftinghe. Tot de burgemeester de twee lichtbakens verankerde met roestvrijstalen buizen. Deze merken zijn ingetekend in de gemeentekaart en Scheldekaart (door RWS). Het eerste onderzoek op de aanwezige scherven door de SCEZ duid op zeer vroeg aardewerk (15e eeuws). Het later gevonden muurtje vlakbij de vuurboet is uit handgevormde boomse baksteen evenals de tichels van de vloer en zijn waarschijnlijk uit dezelfde periode. De opgehoogde grond met scherven geven een verkeerd beeld, om de juiste tijd te bepalen moeten we naar de werkvloer of stookplaats op een lager gelegen plaats. Dit is tot nu toe nog niet uitgevoerd en er zal een nieuwe aanvraag nodig zijn om verdere informatie uit deze belangrijke geschiedenis van de Provincie Zeeland, Gemeente Hulst en het Verdronken Land van Saeftinghe te bekomen. Daarom de belangrijke vraag om samen met de SCEZ en nodige instanties een proef te doen naar mogelijke funderingen en brandresten voordat alles weggespoeld en verdwenen is in de alles verzwelgende Westerschelde.

  

Voorpagina:

Saeftinghe geboetseerd in reliëf door Richard Bleijenberg

Vorige verslagen:

1: Oud vuurbaken in Saeftinghe (24 februari 2010)

2: Geeft Saeftinghe stilaan zijn geheimen prijs? (6 maart 2012)

3: Onze conclusie over de vondsten op de Noord in het Verdronken Land (2 maart 2013)

Met dank aan:

Jan-Frans Mulder (Burgemeester gemeente Hulst),

Hans Jongepier (de SCEZ, Stichting Cultureel Erfgoed Zeeland),

Frans Mol (RWS, Rijkswaterstaat),

Paul de Schipper (journalist De Stem),

Medewerkers van Het Zeeuwse Landschap.

Info:

Richard Bleijenberg (oud Saeftinghegids en oud beheerder Meester van der Heijden groeve)

Kerkpad 15, 4568 Nieuw-Namen Nederland

Telefoon vanuit Nederland: 0114.345.384

Telefoon vanuit België: +31/114.345.384

Clement Reel-terrijn (lid HZL, AWN afdeling Zeeland)

Fluitbergstraat 80/5, 2900 Schoten België

Telefoon vanuit Nederland: +32/486.563.603

Telefoon vanuit België: 0486.563.603

Laatst aangepast op woensdag, 18 mei 2016 21:26

Laat een reactie achter

Zorg ervoor dat u de verplichte (*) velden invult waar dit is aangegeven. HTML code is niet toegestaan.

Zoeken

Het Weer

Showers

15°C

Paal, Nederland

Showers

Humidity: 55%

Wind: 28.97 km/h

  • 24 Sep 2018

    Rain 15°C 7°C

  • 25 Sep 2018

    Partly Cloudy 15°C 6°C

Ga naar boven